MTU WA DINI HAWEZI KUSIMAMA NYUMA YA UGAIDI

Na Nabil H. Alawy

Katika historia ya jamii za binadamu, dini imekuwa chanzo cha maadili, uadilifu, na kuijenga amani. Kwa bahati mbaya, nyakati hizi baadhi ya watu wamekuwa wakitumia vibaya jina la dini kuhalalisha vitendo vya kigaidi. Hata hivyo, ukichunguza kwa makini misingi ya dini hasa Uislamu kama ilivyo katika Qur’ani Tukufu utagundua kuwa mtu wa dini ya kweli hawezi, kwa hali yoyote, kusimama nyuma ya ugaidi. Ugaidi ni uovu, dhuluma, na uharibifu; vitu ambavyo Qur’ani inavikemea kwa nguvu na kuzitaka nafsi za waumini vitende haki na wema.

Ugaidi unalenga kuua au kujeruhi watu wasiokuwa na hatia. Qur’ani inamheshimu sana mwanadamu na inakataza vikali mauaji ya kiholela: “…Atakayeuua mtu asiyekuwa na hatia… ni kama ameua watu wote.” Suratul Maida 5:32. Aya hii inaweka msingi wa wazi: mtu anayetaka kuondoa uhai wa wasiokuwa na hatia hawezi kuwa mtu wa dini, kwa sababu ameenda kinyume na amri ya Mwenyezi Mungu. 

Dini inasisitiza utengenezaji wa amani na uadilifu. Qur’ani inamfafanua mwumini kama mtu anayejenga uhusiano mwema na watu wote: “Mwenyezi Mungu hakukatazeni kuwafanyia wema na uadilifu wale wasiokupigeni vita…” Suratul Mumtahanah 60:8.

Kwa kuwa ugaidi hujengwa juu ya uadui, chuki, na kuwatisha watu, mtu wa dini hawezi kukubaliana na dhana hii. Mtu anayesimama nyuma ya ugaidi anakwenda kinyume na wema na uadilifu unaoelekezwa katika Qur’ani.

Hata katika mazingira ya vita halali, Qur’ani imeweka mipaka ya kimaadili ambayo haipaswi kuvukwa. Ugaidi huvunja mipaka yote hiyo: “Piganeni na wale wanaowapiga, lakini msivuke mipaka, kwani Mwenyezi Mungu hawapendi wanaovuka mipaka.”— Suratul Baqarah 2:190

Mtu wa dini, ambaye anaifuata Qur’ani, hawezi kukiuka mipaka hii kwa kutenda vitendo vya mauaji ya raia, kulipua vituo vya huduma, au kuleta uharibifu bila sababu ya haki.

Ugaidi hueneza hofu, vurugu, na chuki katika jamii. Qur’ani inaonya vikali juu ya kusababisha fitina: “Fitina ni mbaya zaidi kuliko kuua.”— Suratul Baqarah 2:191. Kwa kuwa ugaidi ni chanzo cha fitina kubwa inayoharibu ustawi wa jamii, mtu wa dini anayehimizwa kupanda amani hawezi kuwa upande wa kueneza uharibifu huo.

Kazi ya mtu wa dini ni kueneza ujumbe wa Mwenyezi Mungu kwa amani na hekima, si kwa kulazimisha au kutisha watu: “Waitie watu katika njia ya Mola wako kwa hekima na mawaidha mazuri…”— Suratun Nahl 16:125. Ugaidi ni kinyume kabisa na hekima na mawaidha. Ni mwendelezo wa chuki na kulazimisha watu waogope badala ya kuelewa.

Mwenyezi Mungu anawaamrisha waumini kusimamia uadilifu na kutokufanya dhuluma: “Hakika Mwenyezi Mungu anaamuru uadilifu na ihsani…”— Suratun Nahl 16:90. Waumini wanaoongozwa na aya hii hawawezi kuwa na nafasi katika ugaidi unaofanywa kwa misingi ya chuki, ubaguzi, au maslahi ya kisiasa yaliyofichwa. Mtu wa dini hutenda kwa uadilifu, wakati ugaidi unajengwa juu ya dhuluma.

Mtume Muhammad (rehema na amani zimfikie) amemfafanua Muislamu kama yule “ambaye watu wako salama kutokana na ulimi na mkono wake.”
Kauli hii inaendana kikamilifu na mafunzo ya Qur’ani kuhusu amani. Mtu wa dini ya kweli hana nafasi ya kuwa chanzo cha vitisho, hofu, au madhara kwa jamii.

Kutokana na ushahidi wa Qur’ani Tukufu, ni dhahiri kwamba mtu wa dini ya kweli hawezi kusimama nyuma ya ugaidi. Dini inasimama juu ya misingi ya kuheshimu uhai, kujenga amani, kutenda uadilifu, kuepuka fitina, kueneza mawaidha kwa hekima.

Kwa hiyo, mtu yeyote anayejihusisha na ugaidi hawezi kuitwa mtu wa dini, hata kama anatumia jina la dini kuficha malengo yake. Vitendo vya ugaidi vinabaki kuwa uhalifu na uovu, si ibada wala sehemu ya mafundisho ya Qur’ani.